Không chấp tất cả sẽ được tất cả

Thực tế, sở hữu là một thuộc tính quan trọng của con người và luật pháp cũng công nhận, giao quyền sở hữu cho mọi người để xã hội được phân công, quản lý. Chẳng hạn căn nhà này, miếng đất này được cấp cho người chủ đất này; rồi căn nhà, miếng đất kia được cấp cho người kia... Cứ như vậy, cả đất nước được chia nhỏ ra thành nhiều phần để được quản lý cho ổn định. Còn nếu nói không có gì là của ta, tất cả là chung đồng, nhà của người này nhưng người kia vào ở được, ruộng của người này nhưng người kia vào trồng cây được thì xã hội rối loạn ngay.

Sở hữu cá nhân có sức mạnh rất khủng khiếp: cái gì là của mình, con người mới hết sức có trách nhiệm, lo lắng, giữ gìn và bảo quản. Mặc dù trong chừng mực nào đó, sở hữu cá nhân cũng đem lại hiệu quả kinh tế, hiệu quả quản lý xã hội, nhưng đối với sự tu tập tâm linh giải thoát, đó là tính chất cực kỳ tai hại.

Vì thế, theo xã hội, theo luật pháp, ta đành phải chấp nhận nói như mọi người: đây là nhà tôi, đất đai của tôi, tài sản của tôi... do tôi quản lý. Tuy nhiên, người đệ tử Phật âm thầm trong tâm không được chấp vào những điều đó. Khi có ai hỏi: “Cái nhà này của ai?”. Ta cũng trả lời: “Nhà của tôi”. Người khác cũng trả lời giống hệt vậy, nhưng cái tâm hai người là khác nhau. Người kia nói “nhà tôi” là họ sống chết bảo vệ nó, thấy thật là “của tôi”. Còn ta dù miệng nói như vậy, nhưng trong tâm biết rằng không phải là của tôi”.

Giống như khi được hỏi: “Chùa này của ai?”. Vị thầy cũng trả lời: “Chùa của tôi”, bởi trên giấy tờ, trong thủ tục pháp lý là như vậy. Nhưng thật sự trong tâm thầy không thấy ngôi chùa là của mình, mà là của chư Phật, của đàn na tín thí, còn thầy, vì có cái duyên gì đó nên được trời Phật giáo hội Phật tử giao cho làm trụ trì để giữ gìn ngôi chùa, làm chỗ cho chúng sinh nương tựa tu tập mà thôi. Thầy vẫn nói: “Chùa của tôi” giống như thế gian, nhưng tâm không hề tương đồng với thế gian. Và chúng ta cũng phải như vậy. Sống giữa cuộc đời, ta cũng nói “gia đình tôi”, “vợ tôi”, “con tôi”... giống như mọi người, nhưng lòng thì buông xả không chấp.

Một điều rất lạ là khi tâm ta buông xả, tự nhiên trời Phật sẽ giao lại cho mình những điều lớn lao dần. Còn nếu ta cứ khư khư bám chấp vào những thứ ta nắm giữ càng nhỏ dần nhỏ dần, cuối cùng trắng tay không còn gì nữa. Chấp vào điều gì nhất ta sẽ mất điều đó trước nhất. Chẳng hạn, người có tiền mà khư khư giữ đồng tiền cho chặt, không dám san sẻ cho ai, đó là người sẽ có ngày phá sản, tiền của tiêu tan. Hoặc người chấp vào nhan sắc, thấy mình đẹp và khát khao được đẹp mãi, người đó sẽ xấu rất nhanh.

Ngày trước từng có một nữ diễn viên được xem là hoa hậu, nhưng bà không thỏa mãn với sắc đẹp của mình, vẫn muốn được đẹp hơn nữa. Bà đã tìm đủ cách chỉnh sửa sắc đẹp. Khi sửa rồi bà cũng không vừa ý, vẫn muốn đẹp hơn, thế là sửa tiếp, sửa tiếp... Cho đến ngày gương mặt bị biến dạng hoàn toàn, đến mức bà không còn dám bước ra đường, không dám để ai thấy vẻ ngoài khủng khiếp của mình nữa. Càng loay hoay tìm cách xây đắp chỉnh sửa cho vẻ bề ngoài chừng nào thì ta lại càng mất cái phước về sắc đẹp chừng nấy.

Ngược lại, có những người không chấp vào cái đẹp, chỉ xem mình như cát bụi như hư vô, ngày đêm âm thầm tu hành, sống vì Phật pháp, vì chúng sinh, vậy mà gương mặt càng ngày càng quang minh đẹp đẽ, tướng ngày càng hảo. Nên, ta càng chấp giữ điều gì thì điều đó sẽ vụt khỏi tay mình càng nhanh. Còn ta buông xả, chỉ xem mọi điều như phương tiện để sống chứ không chấp thì trời đất lại ban cho mình điều khác lớn lao hơn là như vậy.