Sử dụng đúng có phước, sai mang tội

Nếu đồng ý rằng không gì là của mình, vậy ta sẽ sống, sẽ tu như thế nào?

Ta sẽ hiểu rằng, rốt cuộc mình chỉ là người có cái duyên để giữ gìn mọi thứ giúp cho đất trời mà thôi. Nói: “Như vậy bà vợ của tôi, tôi cũng giữ gìn cho trời đất ư?” Đúng vậy. Tức là đã có nhân duyên làm vợ chồng, ta có bổn phận chăm sóc, thương yêu rồi dẫn dắt người kia cùng tu tập, kính tin Tam Bảo, siêng tạo công đức. Chỉ vậy thôi chứ đừng nghĩ vợ là của mình rồi muốn đối xử thế nào cũng được. Còn thông thường cái ái luyến của con người là cái chấp rất mãnh liệt, nó kéo theo sự ghen tuông, ích kỷ, muốn sở hữu.

Có người cả đời không vợ, không con, không có một mái ấm để nương náu, nguyên nhân là do đời trước đã hắt hủi, đánh đập vợ con thậm tệ, vì vậy phải mắc quả báo cô độc trong mấy mươi kiếp.

Hoặc người trụ trì một ngôi chùa cũng phải hiểu không gì là của ta, chỉ là trời đất đã giao cho mình cái duyên để tiếp quản, giữ gìn, xây dựng ngôi Tam Bảo cho mọi người đến tu mà thôi.

Hay căn nhà mình ở, ta phải làm sao trong căn nhà có sự tu hành, trong nhà được thờ Phật, có người lễ Phật, tọa thiền, có tiếng kệ lời kinh... Rồi mỗi khi có bà con xa đến, họ phải được tiếp đãi ân cần, không cảm thấy bị bơ vơ lạc lõng. Đó là sử dụng đúng. Lúc tổ dân phố cần, căn nhà có thể trở thành nơi để mọi người họp bàn, được phục vụ bánh nước ân cần. Khi chiến tranh nổ ra, căn nhà có thể trở thành nơi trú ngụ cho những chiến sĩ trên đường hành quân xa... Đó cũng là sử dụng đúng. Còn nếu ta để ngôi nhà lạnh lẽo không cầu kinh tiếng kệ, không người tu tập, không ai lui tới thì đó là ta đang chấp giữ, ích kỷ, sử dụng sai, và sẽ có ngày ta mất căn nhà. Tại sao có những người được nhà cao cửa rộng? Bởi vì kiếp trước hoặc họ đã từng hiến đất cúng chùa, cắt đất làm đường, xây trường học, bệnh xá, hoặc luôn tiếp đãi rất ân cần những ai ghé đến... đó đều là những chánh nhân đưa đến quả báo nhà cao cửa rộng.

Dù không có gì là của mình nhưng cần phải nhớ rằng khi tiếp quản giữ gìn cho trời đất, ta phải rất cẩn trọng. Sử dụng đúng thì phước chồng thêm phước, sử dụng sai tội được cấu thành, khi đó trời đất sẽ lấy lại tất cả.

Phụ người nào ta sẽ mất người đó ở kiếp sau. Người bất hiếu đời sau sẽ phải mang thân phận mồ côi, bị bỏ rơi từ khi lọt lòng; hoặc xem thường bạn bè sẽ mắc quả báo cô độc không bằng hữu vv... Nên khi trời đất giao cho ta những con người bên cạnh mình, đây là vợ, kia là con, đó là anh em quyến thuộc, là cha, là mẹ... ta không được phụ bạc một ai, luôn phải thương yêu quý trọng, đối xử hết sức tử tế với từng người. “Không gì là của mình” không có nghĩa là ta được sống một cách bừa bãi, ta phải sử dụng mọi điều cho đúng, nếu dùng sai ta sẽ mang tội và mất hết.

Ví dụ cách sử dụng đồng tiền. Khi có tiền thì ta đừng tìm cách hưởng thụ, đừng dùng vào những việc không đáng. Mỗi một đồng bỏ ra đều tính toán thận trọng: đồng này nuôi gia đình, đồng kia đóng thuế, đồng nọ giúp người nghèo, tiếp tục đầu tư làm ăn, đồng khác để cúng dường... Không phung phí, không xem thường. Dùng đồng nào ta cân nhắc kĩ đồng đó.

Vậy có nên rộng rãi bố thí chăng? Bố thí với tâm rộng lượng là đúng, nhưng hãy cẩn thận, vì nếu không đúng người, không đúng việc thì ta mất hết tiền, mà cũng mất hết phước. Thế nào là bố thí đúng người? Là giúp người qua cơn khốn khó trong cơn quẫn bách tột cùng mà nếu ta không giúp kịp, họ có thể mất mạng. Trường hợp này mà không giúp thì ta mang tội rất nặng. Hoặc giúp người trong cơn bệnh quá hiểm nghèo. Có khi biết chắc là họ không thể qua khỏi nhưng ta cũng không được bỏ mặc. Ta giúp đỡ phần nào để họ thấy rằng họ vẫn nhận được sự giúp đỡ, tử tế, yêu thương của ai đó trên đời, còn một chút hạnh phúc nào đó để ra đi. Nếu may mắn nhờ sự giúp đỡ của ta mà họ được cứu sống thì phước ta rất lớn. Hoặc ta giúp cho người khác được học tập, có việc làm, giúp người làm việc nghĩa lớn… đều rất tốt. Nhưng trên tất cả, giúp người có được nguồn đạo lý chân chính, thắp sáng đạo tâm là cái phước lớn nhất, vượt hơn mọi sự giúp đỡ thông thường.

Thế nào là sử dụng đồng tiền sai? Là cho không đúng người, không đúng việc. Người được cho họ lấy đồng tiền làm chuyện vô bổ không đáng hoặc hưởng thụ thấp hèn. Bố thí trong những trường hợp này phước ta không có nhiều, thậm chí còn tạo thêm tội, ta cho đi một đồng mà gánh lại một núi tội lỗi. Vì thế dù không gì là của mình, ta chỉ là người có duyên được trời đất giao cho giữ gìn, nhưng phải sử dụng cho đúng để không tạo tội.

Ta tạm chia thế gian ra làm hai hạng thánh và phàm. Với phàm phu, hễ cái gì không phải của mình thì bất cần xem như không có trách nhiệm, vì chỉ nghĩ đến bản thân mình. Còn bậc thánh, vì biết không phải của mình nên càng không hưởng thụ cho cá nhân, càng gìn giữ vì lợi ích chung.

Chẳng hạn người phàm phu nói miếng ruộng không phải của tôi nên nó hư mặc kệ, con đường không phải của tôi nên ai quăng rác mặc kệ, nhưng bậc thánh thì không nghĩ vậy. Chính vì không phải của mình nên bậc thánh càng có trách nhiệm. Thấy miếng đất hoang vô chủ, bậc thánh sẽ rủ mọi người cùng khẩn hoang, trồng trọt góp thêm lương thực cho đời, hay sẽ trồng sen để làm đẹp cuộc đời. Hay vì con đường không phải của mình nên bậc thánh gìn giữ, hễ thấy rác là cúi xuống nhặt, không đợi người lao công đến thu gom bởi trong lúc chờ đợi thì con đường đã bị bẩn, và mọi người cùng chịu chung cảnh mất vệ sinh và mỹ quan đường phố.

Hoặc vì hiểu thân này không phải của mình, da thịt, máu xương là mượn của tứ đại, của không khí, của đất, nước, gió trời, công lao cha mẹ... nên bậc thánh càng ý thức sử dụng cái thân để làm lợi cho tất cả mọi người, để phụng sự, yêu thương, giúp đỡ, tu hành, chứ không còn sống cho riêng mình. Ta học ở các Ngài đạo đức cao quý này để có cái mực thước trong suy nghĩ và hành xử trên cuộc đời này.

Có lần một vị thầy cùng các đệ tử vào văn phòng luật sư giải quyết công việc, vừa bước ra đã thấy những mảnh giấy (dùng lau tay sau khi mọi người lăn tay) vứt ngổn ngang dưới đất. Thầy trò dừng lại, lặng lẽ nhặt từng mảnh giấy rồi mới đi ra. Một nhân viên ái ngại nói rằng công việc này đã có người lo rồi. Vị thầy chỉ cười và nhặt hết, vì không biết khi nào người có trách nhiệm sẽ đến dọn dẹp vì còn một chút nào chưa có người nhặt thì văn phòng còn bị dơ. Văn phòng là của chung, không phải của mình nên mình càng muốn cho nó đẹp, đẹp vì mọi người.

Và mọi điều khác trên đời này cũng vậy, cứ càng cái gì không phải của mình, cái gì càng là của chung thì chúng ta càng phải có trách nhiệm. Đó là ta học nơi tâm của bậc thánh.