Cuối cùng, tâm này cũng không phải là ta

Người đi sâu vào tâm linh sẽ thấy rằng thân không phải là ta, rồi ngay cả cái tâm cũng chẳng phải ta, từng ý nghĩ trong đầu cũng chẳng phải của ta. Tại saoý nghĩ không phải của mình, trong khi rõ ràng là mình có suy nghĩ? Hiểu rõ rồi ta mới thấy quả thực là như vậy.

Chẳng hạn, khi say ngủ thỉnh thoảng ta có những giấc mơ.

- Giấc mơ do tâm ta tạo ra và ta không có chủ định tạo ra nó.

- Ta có đạo diễn, sắp đặt giấc mơ như ý muốn của mình được không?

- Không, tự nó sắp đặt.

- Như vậy nó phải của mình không?

- Chẳng phải.

Trong thẳm sâu tâm thức, giấc mơ hoàn toàn độc lập. Khi ta say ngủ thì tâm thức tự hoạt động, ta không điều khiển được.

Hoặc hiện tượng vong nhập. Người bị vong nhập khiến họ mất ý thức, không kiểm soát được lời nói, ý nghĩ, hành động. Hoặc có người bỗng dưng cáu gắt, gây gổ vô cớ, mà nguyên nhân là do một vong linh quá lâu không được cúng cho ăn nên đã tác động vào tâm của người sống khiến họ nóng giận thất thường.

Hoặc ta muốn nghĩ tốt mà tâm cứ tự nghĩ xấu, ta muốn không suy nghĩ mà tâm thức chẳng bao giờ dừng lại (trừ một bậc thánh chứng đạo). Ta không làm chủ được tâm mình. Nếu tâm này thật sự của ta, do ta làm chủ hoàn toàn thì đâu ai chi phối được.

Cũng có trường hợp tâm con người được kiểm giữ bởi chư Thiên cõi Trời, đây là điều rất bí mật. Khi ta kính ngưỡng Phật pháp, sống đạo đức, vị tha, siêng tu tập, tạo phước thì tâm mình không suy nghĩ lung tung vì được chư Thiên kiềm giữ. Các vị không cho ta nghĩ bậy để ta không bị tổn phước mà có thể tiến tu.

Hiểu đến mức độ sâu xa này rồi ta càng thấm thía rằng tâm cũng thật sự chẳng phải của mình, nó mong manh, dễ thay đổi, dễ nghĩ bậy, dễ bị tác động hay có khi cũng được tác động tốt từ các vị trên cao. Như thế, không chỉ thân này là vay mượn tạm bợ, mà cả cái tâm chập chờn vô hình cũng chẳng phải của ta. Thấm sâu đạo lý này rồi ta mới tiến vào tâm linh sâu xa được. Bằng không, dù có siêng tư cách mấy thì cũng chỉ đứng ngoài của đạo mà thôi.

Có thể chúng ta đến chùa lễ Phật, tụng kinh, công quả, làm nhiều điều phúc thiện nhưng tất cả đều là bước đệm căn bản. Từ đó, ta phải tiến lên cao hơn bằng những suy nghiệm về đạo lý vô ngã: tiền bạc, gia đình, tài sản, danh dự, địa vị, tình cảm... đều chẳng phải của ta. Rồi dần dần tiến đến chỗ sâu xa của tâm linh, sẽ thấy thân xác này không phải ta, ngay cả cái tâm này cũng không phải là ta.

Hàng ngày hãy bắt chân ngồi kiết già, biết rõ toàn thân, giữ thân mềm mại, bất động, quán thân này vô thường và suy nghiệm:

Thân này chẳng phải ta

Tâm này chẳng phải ta

Chẳng có gì là ta

Trong từng hơi thở vào

Trong từng hơi thở ra

Trọn niềm tôn kính Phật.

Chưa nghiệm ra được đến đây thì dù có thể lòng rất mộ đạo nhưng chúng ta vẫn mãi cách Phật rất xa.

Nhiều người cũng cố gắng suy nghiệm nhưng thực tế, vì tâm chưa thanh tịnh nên lúc nhớ lúc quên, khi gặp chuyện vẫn chấp giữ, phiền não, lúc sực nhớ mới loay hoay tự nhắc không gì là của ta. Để tâm thanh tịnh, hãy tinh chuyên tọa thiền, lúc đó ta mới thấm sâu rằng không gì là của ta nữa, mà gần bên mình, ngay thân tâm này cũng là tạm bợ mong manh vô thường. Kể cả mọi điều tốt lành ta làm được đều là của trời đất, của chư Phật giao cho mình gìn giữ mà thôi.